Willem van der Ploeg … Het grote drama van een slikwerker uit Kollum die door de mist werd opgeslokt en nooit meer thuiskwam…!

Gisteren plaatste ik het bericht: Waar nu paarden grazen … verdween ooit Willem van der Ploeg uit Kollum in de mist. Uit mijn diepe herinnering wist ik hier nog iets over te schrijven. Gelukkig werd er ook gereageerd op dit bericht. Door Anneke van der Ploeg via facebook, maar ook via Twitter, door Sneuper Dokkum. Van laatst genoemde ik ontving het complete verhaal. Het grote drama wat zich destijds in 1961 afspeelde. Ik spreek bewust van een groot drama…, wat dat was het in 1961 absoluut. Ik ben Sneuper Dokkum erg dankbaar en voor hen die graag sneupen, neem dan vooral eens een kijkje op: http://www.hvnf.nl/

Hieronder het trieste verhaal, van een Kollumer die tijdens zijn slikwerkzaamheden, door de mist werd opgeslokt en nooit meer is teruggekomen…

willemvanderploeg2evanlinksTweede van links Willem van der Ploeg op het wad achter de Westpolder.

Willem van der Ploeg (1921/1961)

Van deze Willem is met zekerheid te zeggen dat hij geboren werd op 3 juli 1921 te Kollum. De akte van overlijden in het gemeentehuis te Kollum geeft blijk van een onzekerheid. Want die akte vermeldt als doodsoorzaak: vermoedelijk verdronken op het wad bij Vierhuizen. Dat laatste is een heel verhaal, een drama.

Willem werd geboren als zoon van Wessel van der Ploeg en Minke de Vries. Als slikwerker werkte hij op het wad achter de Westpolder. Niet in het kader van de werkverschaffing in de winter maar als vaste slikwerker het hele jaar door. Per bus werden de arbeiders naar de kwelder gebracht. Dat gebeurde geregeld in verband met het getij voor dag en dauw. En als het twee keer per dag laagwater was, moest er twee keer gewerkt worden. Het werk bestond uit greppelen en rijsdammen bouwen. Zo beoogde het polderbestuur een beschermende kwelder aan te leggen voor de dijk van de Westpolder. Het vele en zware werk was weinig succesvol. Het werk was vooral hard en zwaar in een koude winterperiode. 

Het schaften gebeurde zonder schaftkeet op het wad. In deze winter was het weer de arbeiders enigszins meegevallen. Het wilde niet echt winteren. De laatste week van januari 1961 had zich een hogedrukgebied boven Scandinavië gevestigd. Maar bewolking zorgde er voor dat de temperatuur ’s nachts slechts enkele graden onder nul zakte. Door een storing vroor het zaterdag de 21e januari maar amper. Wel stond er een oostelijke wind.

Op die januaridag in 1961 voltrok zich op het wad onder Vierhuizen een drama. Een ploeg van zeventien werkers uit Achtkarspelen en Kollumer-land was die zaterdag om acht uur aan hun dagelijkse klus begonnen. Willem was die dag met dorpsgenoot en buurman Klaas Nieuwenhuizen en Jan van Seggeren uit Twijzel aan het greppelen. Tijdens de schaft om half elf zochten ze zoals vaker een droogvallende plaat op. Ze liepen dan naar zo’n plaat om warme voeten te krijgen. Plotseling kwam er een dichte mist opzetten en waren dijk en landaanwinning niet meer te zien. Ook begon de vloed over de plaat te stromen. De mannen verschilden van mening over de juiste koers naar de veilige kwelder.

Willem besloot de ene kant op te gaan en ontdeed zich, om beter te kunnen zwemmen, van zijn jas en laarzen. Zijn beide collega’s gingen samen een andere kant op. Zij liepen tegen de wind in want bij hun vertrek het wad op, was de wind oost geweest. Twee uur lang zwommen en waadden Klaas en Jan door het water. Jan raakte zo uitgeput dat Klaas hem moest onder-steunen en op het laatste stuk naar de rijsdam moest hij hem zelfs slepen. Door het slik langs de dam bereikte Klaas tegen twee uur de dijk. Het was inmiddels hoogwater geworden. Na door Klaas gewaarschuwd te zijn, haastten de overige slikwerkers zich om Jan in veiligheid te brengen. Jan werd op de kooiplaats bij de dijk door een gealarmeerde huisarts onder-zocht. Daarna werden ze opgevangen op de nabij gelegen boerderij van Dr. Mansholt. Boeren en slikwerkers begonnen aan een zoektocht naar de nog steeds niet teruggekeerde Willem van der Ploeg. Bij dit zoeken assisteerden boten uit Zoutkamp en de Insulinde uit Oostmahorn. Alleen de jas en de laarzen van Willem werden uiteindelijk gevonden.

In Kollum verscheen de bus met slikwerkers niet op de verwachte tijd en even later gonsde het van de geruchten in het dorp. Bij moeder en weduwvrouw Van der Ploeg sloeg de paniek toe. Haar zoon Tjipke ging naar de inmiddels thuisgekomen buurman. Buurman Klaas was een gebroken man. Hij wist alleen maar te zeggen dat het heel vreselijk was geweest. Ondertussen was dominee Ridder bij moeder Van der Ploeg op bezoek gekomen met het treurige nieuws.

De volgende dagen werd op en langs de Lauwerszee intensief gezocht. Voor moeder Van der Ploeg en haar acht kinderen begon de tijd van wachten. Aan dat wachten zou nooit een einde komen. De hoop op het vinden van Willem begon met het verstrijken van de tijd af te nemen. Soms flakkerde hun hoop op als ergens langs de kust menselijke resten werden gevonden. Maar van Willem werd nooit meer taal of teken vernomen.

Toen in 1969 de Lauwerszee veranderde in Lauwersmeer kregen de nieuw aangelegde wegen namen. Met toestemming van moeder Van der Ploeg werd een weg op de Zoutkamperplaat naar Willem vernoemd. Willems moeder bezocht in de jaren erna enkele malen deze plek.

Vierenveertig jaar na de verdwijning van Willem sprak ik met zijn broer Tjipke. Buiten scheen de zon maar binnen welden de tranen en haperde de stem. Emotie om het verlies van toen, maar vooral ook om de herinnering aan het verdriet van een moeder. De tijd blijkt niet alle wonden te helen. Misschien dat verdriet slijt, maar uitslijten doet verdriet niet.

Vragend naar het zware werk van de slikwerkers was Tjipke’s commentaar: “Fan hurd wurkjen is noch nea ien dea gien”.

ploegwegBronnen

– Mondelinge mededelingen en foto van Willem van der Ploeg te Kollum

– Archief Gemeente Kollumerland – De Westpolder door S. J. van Weerden

– Archief Nieuwsblad van Noord-Oost Friesland

Advertenties
Dit bericht werd geplaatst in Uncategorized. Bookmark de permalink .

3 reacties op Willem van der Ploeg … Het grote drama van een slikwerker uit Kollum die door de mist werd opgeslokt en nooit meer thuiskwam…!

  1. rinus zegt:

    leuk om zo iets te lezen

  2. Willem, zoon van Wessel’s Minke uit de Putstraat. Een fantastisch verhaal van deze slikwerker die nooit meer terug zou komen naar Kollum. Zowel hem als ook de slikbus zie ik nu na 53 jaar nog steeds op mijn netvlies. Dit was een gebeurtenis die een enorme inpakt op zowel mij als de medebewoners in Kollum heeft gemaakt. Met mijn zuster Aagje heb ik er gisteravond dan ook uitvoerig over gesproken. Zij wist ook te vertellen, dat vader Wessel, toen hij had gehoord dat zijn zoon Willem was verdronken, hij van verdriet ( wat begrijpelijk is ) door twee politieagenten naar huis moest worden gebracht, omdat hij dit verlies niet kon verwerken. Dit beeld kan mijn zus zich nog steeds herinneren, omdat het zo’n inpakt op haar had. Minke met haar “siepeltsje” in het haar kan ook ik mij nog goed herinneren. Tja.. de Lauwerszee op zich is een verhaal apart. wat hebben wij daar kinderen vroeger genoten. Bedankt Nanne voor deze prachtige reportage. het doet ons goed!!

  3. andré staal zegt:

    Het verhaal over Willem van der Ploeg is een gestolen verhaal.
    Ik heb daarover al eerder gereageerd.
    Het is pronken met andermans veren.
    Diefstal dus.

    André Staal; schrijver van het verhaal!!!!!

Laat een reactie achter op rinus Reactie annuleren

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s